26 Μαρτίου 2026
Οι «απάτες» ρομαντικών σχέσεων, στις οποίες οι απατεώνες κλέβουν χρήματα υποθέτοντας ψεύτικες ή κλεμμένες ταυτότητες για να ξεγελάσουν τα θύματα κάνοντάς τα να νομίζουν ότι βρίσκονται σε μια σχέση αγάπης και αφοσίωσης, δεν είναι στην πραγματικότητα απάτες.
Πρόκειται για πραγματικές σχέσεις που βασίζονται σε κακοποιητικές συμπεριφορές και σε συμπεριφορές που προκαλούν σεξουαλικές παρενοχλήσεις — και πρέπει να τις αναγνωρίσουμε ως απάτη, όχι ως λάθη θλιβερών, μοναχικών ή ηλίθιων ανθρώπων, λέει η Ελίζαμπεθ Κάρτερ, εγκληματολόγος και ιατροδικαστής γλωσσολόγος στο Πανεπιστήμιο Κίνγκστον στο Λονδίνο.
Περισσότεροι από 350 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως χρησιμοποιούν εφαρμογές γνωριμιών για να βρουν αγάπη και συντροφικότητα. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ένα στα 10 δεσμευμένα ζευγάρια — και το 20% των ατόμων κάτω των 30 ετών — γνωρίστηκαν μέσω διαδικτύου. Αλλά η άνοδος των διαδικτυακών ρομαντικών σχέσεων έχει οδηγήσει σε αντίστοιχη αύξηση της οικονομικής απάτης, με καταστροφικές επιπτώσεις στη συναισθηματική, οικονομική και κοινωνική ζωή των θυμάτων. Παρακάμπτοντας πολλές από τις τακτικές ωμής βίας που οι χρήστες του Διαδικτύου έχουν μάθει να αναγνωρίζουν, οι απατεώνες κλέβουν χρήματα με τρόπο που σπάνια εγείρει προειδοποιητικά σημάδια — και, στην πραγματικότητα, συχνά προκαλεί στα θύματα αίσθημα ψυχρότητας αν δεν τα παραδώσουν.
Ως αποτέλεσμα, οι Αμερικανοί χάνουν πάνω από ένα δισεκατομμύριο δολάρια ετησίως από απάτες σε ερωτικές σχέσεις, και δισεκατομμύρια περισσότερα χάνονται παγκοσμίως. Σύμφωνα με τον Κάρτερ, ο οποίος συνεργάζεται με το Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για τα Ναρκωτικά και το Έγκλημα (UNODC) και άλλες υπηρεσίες επιβολής του νόμου, οι πραγματικοί αριθμοί είναι πιθανότατα πολύ μεγαλύτεροι, επειδή ο τρόπος που μιλάμε για απάτες σε ερωτικές σχέσεις κάνει πολλά θύματα να ντρέπονται πολύ για να αναφέρουν απώλειες.
Ο Κάρτερ έγραψε κυριολεκτικά το βιβλίο για το θέμα: το « Εγχειρίδιο για αποτελεσματικές στρατηγικές επικοινωνίας για την πρόληψη της οργανωμένης απάτης » του UNODC. Πρόσφατα συζήτησε για την απάτη σε ερωτικές σχέσεις με το Mastercard Newsroom — και γιατί είναι σημαντικό να επαναπροσδιορίσουμε τον τρόπο που μιλάμε γι' αυτήν.
Κάρτερ: Η εναλλακτική χρήση των όρων «απάτη» και «απάτη» μπορεί να υποβαθμίσει τη σοβαρότητα και τη δομή αυτών των αδικημάτων. Στο δίκαιο του Ηνωμένου Βασιλείου, η «απάτη» αποτελεί ορισμένο ποινικό αδίκημα, ενώ η «απάτη» δεν έχει ισοδύναμη νομική έννοια και κινδυνεύει να ακούγεται άτυπη ή ασήμαντη. Η ανακριβής γλώσσα αποδυναμώνει την κατανόηση του κοινού, τροφοδοτεί αρνητικές αφηγήσεις περί θυμάτων απάτης και συσκοτίζει τις πραγματικές και πολύπλευρες ζημιές του εγκλήματος. Χρειαζόμαστε συνεπή και ακριβή ορολογία σε όλα τα μέσα ενημέρωσης και τα θεσμικά μηνύματα, ώστε να αντικατοπτρίζεται η σκόπιμη, οργανωμένη φύση της απάτης.
Το εγχειρίδιο του UNODC για το 2026 συνιστά συνεπή και ακριβή ορολογία σε όλα τα μέσα ενημέρωσης και τα θεσμικά μηνύματα, ώστε να αντικατοπτρίζεται η σκόπιμη, οργανωμένη φύση της απάτης.
Κάρτερ: Φράσεις όπως «το υποκύπτεις» υποδηλώνουν ατομικό λάθος και όχι στοχευμένη, εγκληματική χειραγώγηση. Η γλώσσα που ενοχοποιεί το θύμα αυξάνει την ντροπή και μειώνει την πιθανότητα καταγγελίας. Τα θύματα βιώνουν επίσης πρόσθετες βλάβες — δευτερογενή θυματοποίηση — ως αποτέλεσμα των θεσμικών αντιδράσεων και της χρήσης ορολογίας που προκαλεί ντροπή, συμπεριλαμβανομένων των δυσκολιών στην αποζημίωση. Επιπλέον, οι απατεώνες χρησιμοποιούν οικεία κοινωνικά πρότυπα για να ενσωματώσουν παραπλανητικά αιτήματα σε συνηθισμένες αλληλεπιδράσεις, κάνοντας την εμπειρία του θύματος να φαίνεται λογική και καλοήθης.
Κάρτερ: Οι απατεώνες συχνά χρησιμοποιούν διακριτική, κοινωνικά οικεία γλώσσα για να χειραγωγήσουν τα θύματα, επομένως τα δημόσια μηνύματα πρέπει να αντικατοπτρίζουν αυτήν την πολυπλοκότητα. Οι υπερβολικά απλές, ανακριβείς, καθομιλουμένες ή χιουμοριστικές απεικονίσεις δημιουργούν μια αίσθηση άνεσης γύρω από την απάτη που δεν ταιριάζει με τις πραγματικές εμπειρίες των θυμάτων. Αφήνουν επίσης το κοινό υποπροστατευμένο. Όταν η απάτη περιγράφεται στην καθομιλουμένη, οι άνθρωποι μπορεί να υποτιμούν τον κίνδυνο και τον αντίκτυπο ή να αισθάνονται ότι δεν θα μπορούσε να τους συμβεί. Αυτό παραπλανά το κοινό ώστε να εφησυχάσει ή να πιστέψει ότι πρόκειται για ένα ασήμαντο έγκλημα και όχι για κακοποίηση με καταστροφικές συνέπειες για τα θύματα, τόσο οικονομικά όσο και για την ψυχική τους υγεία και ευημερία.
Κάρτερ: Τα μηνύματα που επικεντρώνονται αποκλειστικά στο «να είστε σε εγρήγορση» μπορούν ακούσια να κατηγορήσουν τα θύματα. Πολλές [ρομαντικές] απάτες εκτυλίσσονται μέσω διαρκούς συναισθηματικής και γλωσσικής εμπλοκής, την οποία οι απλές συμβουλές επαγρύπνησης δεν αντιπροσωπεύουν με ακρίβεια ούτε παρέχουν αποτελεσματική δημόσια προστασία. Η εμπιστοσύνη χτίζεται προσεκτικά με την πάροδο του χρόνου μέσω επαναλαμβανόμενης αλληλεπίδρασης. Αυτά τα μοτίβα δεν είναι τυχαία, αλλά δομημένα για να ενισχύουν τη συμμόρφωση, την οποία οι οδηγίες ευαισθητοποίησης σχετικά με την επαγρύπνηση δεν μπορούν να διακόψουν. Η αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος απαιτεί προσπάθεια για να συναντήσουμε τους ανθρώπους εκεί που βρίσκονται, με τρόπο που να τους είναι αναγνωρίσιμος, με τρόπο που να το καθιστά σχετικό και να προστατεύει ενεργά τους ίδιους και τους ανθρώπους που γνωρίζουν. Ένα πρώτο βήμα είναι να διακοπεί η απρόσκοπτη διέλευση του απατεώνα μέσω των επικοινωνιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και των οικονομικών συναλλαγών και να αναπαραχθεί με ακρίβεια ο τρόπος με τον οποίο οι παραβάτες χτίζουν αφηγήσεις, ώστε το κοινό να κατανοήσει τη χειραγώγηση χωρίς να εσωτερικεύσει την ευθύνη.
Κάρτερ: Τα θύματα συχνά πιστεύουν την αφήγηση του δράστη επειδή τους φαίνεται κοινωνικά εύλογη και συνεκτική. Η εμπιστοσύνη αναπτύσσεται σταδιακά, καθιστώντας τις ωμές προειδοποιήσεις όπως «πρόκειται για απάτη» λιγότερο αποτελεσματικές. Οι προσβλητικές αλληλεπιδράσεις αναπαράγουν τα φυσιολογικά πρότυπα συζήτησης, επομένως η άμεση αντιπαράθεση μπορεί να ενισχύσει την άρνηση. Η χειριστική γλώσσα μοιάζει με τον καταναγκαστικό έλεγχο, γι' αυτό προτείνω γλώσσα χωρίς κριτική, βασισμένη σε στοιχεία που εισάγει αμφιβολίες μέσω της εξήγησης, διατηρώντας την εμπιστοσύνη ενώ παράλληλα διαταράσσει την αφήγηση της απάτης. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι τα θύματα συχνά εκπαιδεύονται για να ψεύδονται στις τράπεζές τους και να τις βλέπουν ως ένα αντιπολιτευτικό, παρεμβατικό εμπόδιο. Αυτή η αντίληψη πρέπει να αναγνωριστεί από τους τραπεζικούς υπαλλήλους, επειδή πρέπει πρώτα να ξεπεραστεί.
Κάρτερ: Η σαφής, συνεπής, μη υποτιμητική διατύπωση στα μέσα ενημέρωσης, τις τράπεζες, τις αρχές επιβολής του νόμου και την κοινωνία των πολιτών θα βελτίωνε την κατανόηση, την αναφορά και την πρόληψη. Τα ελάχιστα πρότυπα επικοινωνίας είναι απαραίτητα για την αποτελεσματική πρόληψη σε όλους τους τομείς. Οι συνεπείς και κατάλληλες (τόσο στην τοποθέτηση όσο και στο περιεχόμενο) επικοινωνίες που αντικατοπτρίζουν τις πραγματικές εμπειρίες των θυμάτων και όχι τα στερεότυπα μειώνουν τη σύγχυση, ευθυγραμμίζουν τα ενδιαφερόμενα μέρη και ενισχύουν τη συντονισμένη δράση κατά της οργανωμένης απάτης και ενθαρρύνουν τα θύματα να αναζητήσουν υποστήριξη.
Κάρτερ: Οι οργανισμοί θα πρέπει να χρησιμοποιούν γλώσσα που να παρουσιάζει την απάτη ως σκόπιμες, χειραγωγικές εγκληματικές πράξεις και όχι ως προσωπικά λάθη. Η έρευνα δείχνει ότι η ακριβής, ευαίσθητη προς τα θύματα γλώσσα βελτιώνει την αναγνώριση, την αναφορά και την αποκατάσταση, διευκρινίζοντας τη δυναμική και μειώνοντας το στίγμα. Η συνεπής χρήση διασφαλίζει ότι η επικοινωνία γίνεται ένα αποτελεσματικό εργαλείο πρόληψης. Η σαφής και ακριβής διατύπωση υποστηρίζει την έγκαιρη παρέμβαση, βοηθά τα θύματα να αισθάνονται ότι τα καταλαβαίνουν και ενισχύει τις συντονισμένες προσπάθειες πρόληψης.