Tanıtım yazısı

Kamu maliyesinin dijitalleştirilmesi: G2P ödemelerinde yeni dönem

Ocak 2025

Teknik raporu indirin

Devletler için Mastercard

Ekonomik ve sosyal faaliyet illüstrasyonu.

Giriş: Krizden dönüm noktasına
Kamu faydaları: Şeffaf, verimli ve etkili
Vatandaş faydaları: Kapsayıcı, kullanışlı ve güçlendirici
Büyümenin itici gücü: Çarpan etkisi
Sonuç

Giriş

Krizden dönüm noktasına

Nobel Ödüllü ekonomist Paul Romer’ın da belirttiği gibi, ‘Bir kriz büyük bir fırsatın heba edilmemesi gerektiği bir durumdur.’¹ COVID-19 pandemisinin yol açtığı sarsıntı ve hızlı ekonomik yaralanma, kamu yetkililerini acil durum müdahalelerini benzeri görülmemiş bir hızda yeniden değerlendirmeye zorladı. Bunun sonucunda hayata geçirilen hızlı ve kapsamlı değişiklikler, devletlerin vatandaşlara ve işletmelere yaptıkları ödemelerde kullandıkları yöntemleri ve altyapıları önemli ölçüde iyileştirdi.

Nisan–Aralık 2020 arasındaki sekiz aylık dönemde, 215 ülkede ve bölgede kamu otoriteleri sosyal koruma ödemeleri için tahmini 800 milyar ABD doları harcama yaparak dünya nüfusunun yaklaşık %14’üne, yani 1,1 milyardan fazla kişiye ulaştı.² Bugün gelinen noktada, global yetişkin nüfusun dörtte birinden fazlası kamu ödemelerinden yararlanan konumda.³

Pandeminin yarattığı sağlık ve ekonomik riskler azalmış olsa da, vatandaşlara yapılan kamu ödemelerinde verimlilik ve etkinliğin en üst düzeye çıkarılmasına yönelik ihtiyaç daha da güçlendi; zira kamu otoriteleri daha sınırlı kaynaklarla daha fazlasını sunmak zorundayken, kamu performansına yönelik toplumsal denetim de artıyor.

Kamu ödemelerinin dijitalleştirilmesinin faydaları ve zorlukları değerlendirilirken, sağlanan verimlilik kazanımlarının yanı sıra ödeme programlarının daha geniş ekonomik etkilerini de kapsayan bütüncül bir yaklaşım benimsenmelidir. Bu ödeme akışlarının dijitalleştirilmesinin ekonomik bir çarpan etkisi yaratabileceğinin anlaşılması, ekosistem genelindeki faydaların daha doğru değerlendirilmesine imkan tanır. Sosyal yardımlardan emekli maaşlarına, ücretlerden vergi iadelerine kadar kamudan bireye (G2P) ödemelerin dijitalleştirilmesi; hem kamu kurumları hem de vatandaşlar için fayda sağlarken ekonomik büyüme için de bir katalizör görevi görür.⁴

KAMUDAN BİREYE (G2P) ÖDEMELER

Emekli Maaşları

Tekerlekli sandalyedeki adam illüstrasyonu.

Ücretler

Teşvikler

Sosyal yardımlar

Mağazada gerçekleştirilen eğitim seansının illüstrasyonu.

Vergi iadeleri

Masada dizüstü bilgisayar kullanan adam illüstrasyonu.

Sübvansiyonlar

Gıda yardım merkezindeki kadınların illüstrasyonu.

Kamu için Mastercard; küresel ağımızı, analitik içgörülerimizi ve teknolojilerimizi devreye alarak kamu ödemelerini sadeleştirmek, temel kamu hizmetlerinin sunumunu kolaylaştırmak, dijital ekonomiye erişimi genişletmek ve kapsayıcı ekonomik kalkınmayı desteklemek amacıyla kamu kurumları, uluslararası kuruluşlar ve finansal hizmetler şirketleriyle iş birliği yapar.

Bu raporda, dijital G2P ödemeleri aracılığıyla daha şeffaf, verimli ve kapsayıcı bir yönetişimi ileri taşımaya yönelik vizyonumuzu paylaşıyoruz. Mastercard analitikleri ve geleceği şekillendiren temel trendlere ilişkin iş ortaklarımızdan aldığımız perspektiflerden yararlanarak, ödeme inovasyonlarının kamuda şeffaflığı nasıl artırabileceğini, daha fazla vatandaşın dijital ekonomiye katılımını nasıl sağlayabileceğini ve ekonomik faaliyeti nasıl hızlandırabileceğini ortaya koymayı amaçlıyoruz.

Kamu için faydalar

Şeffaf, verimli ve etkili

Ulusal, bölgesel ve yerel düzeyde G2P ödeme programlarını destekleme konusundaki Mastercard deneyimi, kamu sektörünün vatandaşlara yaptığı ödemeleri dijitalleştirmesiyle üç kritik alanda önemli kazanımlar elde edebileceğini ortaya koymuştur. Dijital G2P ödemeleri ve programları şu faydaları sağlar:

Daha fazla şeffaflık
Artan idari verimlilik
Daha büyük etki

Daha fazla şeffaflık

Vatandaşlara, kamu çalışanlarına, emeklilere veya hak sahiplerine nakit olarak yapılan G2P ödemeleri, özellikle düşük gelirli ülkelerde yolsuzluk ve dolandırıcılığa daha açıktır.⁵ G2P etkileşimlerinin dijitalleştirilmesi, kamu kurumlarının ödemelerde şeffaflığı ve izlenebilirliği artırmasına olanak tanıyarak ‘hayali’ yararlanıcı riskini azaltır.

Hindistan’da gerçekleştirilen çarpıcı bir çalışmada araştırmacılar, federal hükümetin emekli maaşı ödemelerini on yıllık bir süreçte nakitten dijitale geçirmesinin ardından yatırım getirisini analiz etti. Sonuçlar, kurum içi dolandırıcılık ve sızıntıların %47 oranında azaldığını ve idari giderlerde milyonlarca dolar tasarruf sağlandığını ortaya koydu.⁶ Bu çalışma, dijitalleştirme programına yapılan başlangıç yatırımlarının fazlasıyla karşılandığını ve dijital ayak izinin dolandırıcılığı önlemede ne denli güçlü bir etki yaratabildiğini gösterdi.

Satış noktasında chip PIN veya gelişmiş biyometrik yöntemler gibi benzersiz tanımlayıcılar gerektiren dolandırıcılık önleme teknolojileri, G2P ödeme programlarının şeffaflığını artırmaya katkı sağlar. Gelişmiş dijital uygunluk doğrulama ve tekilleştirme sayesinde yöneticiler, tahsis edilen fonların doğru yararlanıcılara ulaşmasını sağlayarak kaynak israfını önleyebilir.

Romanya AB Fonları Bakanlığı, 2020’den bu yana nakit ve kağıt kuponlardan chip PIN korumalı ön ödemeli kartlara geçiş yaparak idari verimliliği artırmayı ve fonların kötüye kullanımını azaltmayı hedefliyor.⁷ Program, düşük gelirli yaşlı bireyleri ve evsizleri hedef alıyor. Pandemi dönemindeki acil ihtiyaçlar doğrultusunda hayata geçirilen programın başarısı, Romanya’daki diğer sosyal yardım hak sahiplerine yönelik dijital ödeme yetkinliklerinin de genişletilmesine yol açtı.

Günümüzde Romanya’da ön ödemeli kartlar; düşük gelirli ailelerin çocuklarına okul malzemesi desteği, yoksulluk riski altındaki bireylere gıda yardımı, yeni doğanlara yönelik destekler ve öğretmenlerin mesleki gelişimi için sağlanan fonlar gibi pek çok sosyal yardım programında kullanılıyor.^.8 Romanya’daki çeşitli kart programları, sosyal yardım ödemelerinin nakitten ön ödemeli kartlara taşınmasının kamu fonlarının gerçekten ihtiyaç sahiplerine ulaştığının etkin biçimde izlenmesini ve doğrulanmasını nasıl mümkün kıldığını gösteriyor.⁹

Biyometrik ödemeler nereye gidiyor?

Biyometri temelli teknolojiler, kırılgan parolalara kıyasla bireyleri tanıma ve kimlik doğrulama konusunda daha güvenli yöntemler sunar. Dünya genelinde güvenlik bilinci yüksek tüketiciler bu teknolojileri giderek daha fazla benimsiyor. Bir Mastercard araştırmasına göre, global tüketicilerin %74’ü biyometrik teknolojiye olumlu bakıyor ve pazarın 2026 yılına kadar 18,5 milyar ABD dolarını aşması öngörülüyor.

Dünyanın birçok ülkesinde parmak izi, avuç içi taraması, yüz tanıma ve iris taraması gibi biyometrik ödeme doğrulama yöntemleri, teknolojinin ve kullanım senaryolarının geliştirilmesi amacıyla pilot olarak uygulanıyor. G2P biyometrik kullanım senaryolarının geleceği gelişmeye devam ederken, bu teknolojilerin yararlanıcılara daha fazla kolaylık ve güvenlik sağlaması; yöneticiler açısından ise dolandırıcılığın tespit edilmesine ve azaltılmasına katkı sunması bekleniyor.

Kaynak: Mastercard.

Buna ek olarak, Türkiye’nin ulusal posta ve telgraf kuruluşu olan Posta ve Telgraf Teşkilatı (PTT) A.Ş., dijitalleşmenin dolandırıcılığın azaltılmasına nasıl katkı sağladığını doğrudan gözlemlemiştir. Kurum, aylık sekiz milyon yararlanıcısına yönelik ön ödemeli kartlar, mobil ödeme çözümleri ve doğrudan banka transferleri aracılığıyla dijital teknolojileri giderek daha fazla entegre etmektedir. Fiziksel veya hibrit ödeme yöntemlerinden tamamen dijital çözümlere geçişle birlikte, dijital işlemlerin kayıt altına alınması sayesinde bir veri izi oluşturulmuştur. Bu da daha fazla izlenebilirlik ve şeffaflığa yol açarak, Posta ve Telgraf Teşkilatı AŞ'nin devlet ödemeleri için güvenilir bir kart basan kuruluş olmasının yanı sıra daha geniş Türk finans ekosistemine olan güven düzeyinin artmasına neden oldu.¹⁰

Artan idari verimlilik

Kamu ödemelerinin dijitalleştirilmesinden kaynaklanan mali tasarruflar ve verimlilik artışı potansiyeli, son on yılda uluslararası kuruluşlar, kurumlar ve akademik çalışmalar tarafından kapsamlı biçimde ortaya konmuştur.¹¹

IMF araştırmacıları, özellikle gelişmekte olan pazarlarda kamu ödemelerinin dijitalleştirilmesinin GSYH’yi yaklaşık %0,8 ila %1,1 oranında artırabileceğini; bunun da yıllık yaklaşık 220–320 milyar ABD dolarına karşılık geldiğini ortaya koymuştur.¹² Uçtan uca dijital altyapı, nakit ve çek dağıtımı ihtiyacını ortadan kaldırarak kamu görevlileri için zaman kazancı sağlamakta ve yararlanıcıların çevrim içi ya da fiziki iş yerlerinde harcama yapabilmesine imkan tanımaktadır.

Örneğin, 2015 yılında, programın başlatılmasından yedi yıl sonra, ABD Hazine Bakanlığı, Direct Express® programı ile değiştirilen 53 milyon çekin gönderilmesinin devlete yaklaşık 66 milyon dolara mal olacağını tahmin etti.¹³ Bu durum, ABD Hazine Bakanlığı tarafından yönetilen Direct Express® Ön Ödemeli Debit Mastercard programının milyonlarca hak sahibine Sosyal Güvenlik, Ek Güvenlik Geliri (SSI) ve diğer devlet yardımı ödemelerini sağlayan Amerika Birleşik Devletleri'nde açıkça görülmektedir.¹⁴ Fonların bu şekilde elektronik olarak dağıtılması federal devletlerin maliyetlerden önemli ölçüde tasarruf etmesini sağladı.

Direct Express®

ABD'de federal yardım ödemelerinin dijitalleştirilmesi

40b $

2022 yılında ön ödemeli kartlar aracılığıyla yapılan ödemeler

150m $

Amerikalılar için yıllık yaklaşık tasarruf

1 milyon

2023 itibarıyla Direct Express® DX℠ mobil uygulamasını indiren kart kullanıcısı

Kaynak: Direct Express® Programı; Direct Express® Saves Americans $150 Million Annually (The Greensheet).

Bu ödemelerin dijitalleştirilmesi, Birleşik Krallık’taki yerel otoritelerin finansal işlem maliyetlerini azaltmasına imkan tanımış; nakit veya çek işlemlerine kıyasla finansal kontrol giderlerini düşürerek operasyonel verimlilik sağlamıştır.¹⁵ Dijitalleşme, daha önce karmaşık ve kağıt tabanlı olan izleme, denetim ve harcama yönetimi süreçlerini önemli ölçüde sadeleştirmiştir. Birleşik Krallık’ta kamu kurumları, daha düşük maliyetle daha iyi G2P ödeme hizmetleri sunabilmek için dijital çözümleri hayata geçirmektedir. NEPO, yararlanıcılara yönelik G2P ödemelerinin sadeleştirilmesi amacıyla İngiltere’de 100’ün üzerinde kamu kuruluşunu desteklemektedir.

Buna ek olarak, dijital kimlik teknolojilerinden yararlanan ilk ülkelerden biri olan Arjantin’de kamu otoriteleri, G2P emekli maaşı ve sosyal yardım programlarında kapsama ve hedefleme hatalarını başarıyla tespit etmiştir. Dünya Bankası’na göre, dijitalleşme ve kimlik doğrulama sayesinde hükümet sekiz yıllık bir dönemde yaklaşık 303 milyon ABD doları tasarruf sağlamıştır; bu tutar, projeyi hayata geçirmek için kullanılan 38 milyon ABD dolarlık Dünya Bankası fonunun yaklaşık sekiz katına karşılık gelmektedir.¹⁶

Daha büyük etki

Son olarak dijitalleşme, uygunluk kriterlerine göre desteğin doğru kişilere yönlendirilmesini sağlarken fonların amaçlanan şekilde kullanılmasını güvence altına alarak kamu kurumlarının daha yüksek etki yaratmasına olanak tanımaktadır.

Artırılmış kontroller, daha yüksek hassasiyet ve hız ile hedefli veri temelli analitiklerin birleşimi sayesinde dijitalleşme, kamu otoritelerine belirli politika hedeflerini hayata geçirme ve uygulama imkanı sunmaktadır. Bütçe kısıtlarının giderek arttığı ve kamu harcamalarına yönelik denetimin yoğunlaştığı bir ortamda, dijital G2P programları aracılığıyla daha yüksek etki yaratabilme kapasitesi her geçen gün daha da önem kazanmaktadır.

Harcama kontrolleri; küçük işletme ekosistemlerinin, fiziki iş yerlerinin veya kültür, gıda ve hizmetler gibi ekonominin belirli alt kesimlerinin desteklenmesi gibi program bazlı politika hedeflerinin ele alınmasına yardımcı olabilir. Net parametreler sayesinde bu teknolojiler, fonların kötüye kullanımını sınırlandırırken program hedeflerine ne ölçüde ulaşıldığının izlenmesini mümkün kılar. Örneğin, harcamalar yalnızca ilgili iş yerlerinde kullanılacak şekilde yönlendirilebilir ve gerek görüldüğünde nakit erişimi kısıtlanabilir. Ayrıca, ön ödemeli kart kullanan G2P programlarında işlem limitleri de tanımlanabilir.

Almanya’da Mastercard, mülteciler ve sığınmacılar da dahil olmak üzere ihtiyaç sahiplerine yönelik sosyal yardım ve koruma ödemelerinin sadeleştirilmesi amacıyla birçok belediyeyle iş birliği yapmış; bu çalışmalar mültecilerin yardımları ödeme kartı aracılığıyla almasına olanak tanıyan federal yasal değişikliklerin hayata geçirilmesine katkı sağlamıştır.¹⁷ 2024 yılında Bavyera Özgür Eyaleti ile Saksonya, Kuzey Ren-Vestfalya, Thüringen ve Mecklenburg-Vorpommern eyaletlerindeki çeşitli belediyeler, mülteciler için ön ödemeli kart pilot uygulamalarını başlatmıştır. 2024 yılı sonu itibarıyla 125.000’den fazla ödeme kartı dağıtılmış ve 110’dan fazla hizmet birimi sisteme entegre edilmiştir.¹⁸

Kartların ön ödemeli yapısı, ilçe yönetimlerinin fonları bireysel olarak yükleyip boşaltabilmesini sağlayarak nakit dağıtımına kıyasla idari yükü önemli ölçüde azaltmaktadır.¹⁹ En önemlisi ise harcama kontrolleri, Alman kamu kurumlarının mültecilerin fonları kötüye kullandığına yönelik yanlış algılarla mücadele etmesine yardımcı olurken, ihtiyacı olan göçmenlere zamanında ve hedefli destek sunulmasını mümkün kılmıştır.

Toka: Meksika'da G2P ödemelerinde dönüşüm

1 milyon

yararlanıcı

$1,5 milyar

MX$ (yıllık ödenen tutar)

G2P ödemeleri, burslardan bekar annelere yönelik sosyal yardımlara kadar geniş bir alanı kapsar.

Kaynak: Toka.

Meksika’da ayrıca Mastercard iş ortağı ve finansal çözümler sağlayıcısı olan Toka, ülke genelinde her yıl yaklaşık 1,5 milyar Meksika pesosu tutarında G2P ödemesini bir milyon yararlanıcıya ulaştıran bir fintech olarak, kontrollerin hayata geçirilmesinin gücünü gözlemlemiştir. Dijitalleştirilen G2P ödeme programları sayesinde, nakit kullanımıyla mümkün olabilecek yasa dışı harcamalar ortadan kaldırılmış; bu da kamu otoritelerinin nakit ödemelere kıyasla daha yüksek etki yaratmasını sağlamıştır.²⁰

Yöneticilerin G2P programlarının etkinliğini kontrol etmek ve izlemek istediği durumlarda, bu kontroller küçük işletmeler ve diğer iş yerleri nezdinde harcamayı teşvik ederken, söz konusu girişimlerin etkinliğini anlamaya yönelik zengin veriler sunan güçlü bir başlangıç noktası oluşturabilir.

2020 yılında, COVID‑19 pandemisinin en yoğun döneminde, Kanal Adaları’ndaki Jersey’de adanın 105.000 sakinine 100 sterlin önceden yüklenmiş Mastercard ön ödemeli kartlar dağıtılmıştır. Bu fonlar, ada genelindeki iş yerlerinde, telefon üzerinden ve yerel olarak kayıtlı işletmelerle çevrim içi alışverişlerde kullanılabilmiştir. Programın, yerel ekonomi üzerinde 10 milyon sterlinlik bir çarpan etkisi yarattığı ve 2.000’den fazla işletmeye fayda sağladığı raporlanmıştır.²¹

Pandeminin en yoğun döneminde Los Angeles’ta hayata geçirilen etkili bir diğer program olan Angeleno Card ise, ödeme verilerinin en fazla ihtiyaç duyan kesimlere yönelik hedefli desteğin nereye yönlendirilmesi gerektiği konusunda belediyeye sağladığı katkıyı ortaya koymuştur. Vatandaşların fonları nerede kullandığının güçlü performans takibi sayesinde şehir yönetimi, harcamaların yaklaşık %40’ının gıdaya, %15’inin ise perakende ve indirimli mağazalara yapıldığını tespit edebilmiştir.²²

G2P ödemeleri dijitalleştirildiğinde, program sonuçlarına ilişkin neredeyse gerçek zamanlı veri sunabilen dijital bir iz oluşmaktadır. Dijital ödemeler, kurumların vatandaş davranışlarındaki değişimleri ve ekonomik dalgalanmaları yönetmesine yardımcı olacak analitiklerin birlikte üretilmesini mümkün kılar. Bu sayede kurumlar, programların performansını ve etkisini izleyip değerlendirebilirken, başarılı uygulamaların başka yerlerde tekrarlanmasını da mümkün hale getirir.

Vatandaşlar için Faydalar

Kapsayıcı, pratik ve güçlendirici

Daha fazla vatandaşı dijital ekonomiye dahil etme yönündeki güçlü taahhüdüyle Kamu için Mastercard bulguları, kamu kurumlarının G2P ödemelerini dijitalleştirmesiyle vatandaşların üç kritik alanda fayda sağlayabileceğini ortaya koymaktadır:

Finansal kapsayıcılığa açılan bir kapı
Daha fazla kullanışlılık
Ekonomik güçlenme

Farklı ödeme yöntemleri ve altyapılar genelinde dijitalleşme, yalnızca yöneticiler için değil, yararlanıcılar için de faydalar ortaya çıkarmaktadır.

Finansal kapsayıcılığa açılan bir kapı

G2P ödemelerinin dijitalleştirilmesine yönelik en güçlü argümanlardan biri, dijital ödemelere erişimin teşvik edilmesi yoluyla vatandaşlara sağlanan ölçülebilir finansal kazanımlardır. Pandemi yılları boyunca gerçekleştirilen araştırmalar, umut verici bir eğilimi ortaya koymuştur: G2P ödemelerinin dijitalleştirilmesi, vatandaşları resmi finansal sisteme dahil ederek ya da tarihsel olarak hizmet alamamış kesimlere finansal araçlar sunarak finansal kapsayıcılığa açılan bir kapı sağlamıştır.²³

Dünya Bankası Global Findex Veritabanı 2021’e göre, gelişmekte olan ülkelerde 423 milyonu kadın olmak üzere 865 milyon kişi, kamu otoritelerinden ödeme alabilmek amacıyla ilk kez bir finansal kurum hesabı açmıştır.²⁴

Dijitalleştirilmiş G2P ödeme programlarının finansal kapsayıcılık için bir katalizör görevi görmesi, PromptPay örneğinde açıkça görülmektedir. Tayland Maliye Bakanlığı, Tayland Merkez Bankası ve Tayland Bankacılar Birliği tarafından 2017 yılında hayata geçirilen platformun ilk kullanım alanı, vatandaşların kimlik numaralarına bağlı dijital G2P hesap ödemeleri olmuştur. Pandemi, kullanımın hız kazanmasını sağlamış ve 2021 yılında ülke, tarım ve kayıt dışı çalışanlar dahil olmak üzere düşük gelirli kesimleri desteklemek amacıyla 7 milyar ABD dolarlık bir G2P programı başlatmıştır. 2023 itibarıyla platformda 67 milyondan fazla kayıtlı kullanıcı bulunmaktadır.²⁵

PromptPay: Tayland’da finansal kapsayıcılığın genişletilmesi

Pandeminin en yoğun döneminde Tayland nüfusunun %45’i, G2P ödemeleri ve sosyal yardım hizmetleri dahil dijital kamu hizmetlerinden yararlanmıştır
Platform kullanımı, Ağustos 2020 – Ağustos 2021 arasında ortalama günlük işlem sayısında %100’ün üzerinde artış göstermiştir
2023 itibarıyla, 70 milyonu aşan bir nüfus içinde platformda 67 milyondan fazla kayıtlı kullanıcı bulunmaktadır.

Kaynak: BFA Global; Bangkok Post; CSIS.

Daha fazla kullanışlılık

G2P ödemelerinin dijitalleştirilmesi, vatandaşların finansal kazanımlarını ve finansal araçlara erişimini artırmanın ötesinde, kamu otoritelerine yararlanıcı memnuniyetini iyileştirme fırsatı da sunmaktadır.

Dünya Bankası’nın G2Px girişimi kapsamında altı ülkede yürütülen nitel araştırmalar, G2P ödemelerinin dijitalleştirilmesinin yararlanıcılara zaman ve maliyet tasarrufu sağladığını, ayrıca fonlara erişimde bekleme sürelerini kısalttığını göstermiştir.²⁶ Yararlanıcılara daha fazla seçenek sunulması ve engellerin azaltılması sayesinde kamu otoriteleri, vatandaşlarla güven inşa edebilir, dijital okuryazarlığı teşvik edebilir ve dijital ekonomiye erişimi genişletebilirken, aynı zamanda vatandaşların günlük yaşamını kolaylaştırabilir.

Vatandaş memnuniyetinin ötesinde, kamu sektörü ücretlerinin dijitalleştirilmesi de Orta Afrika Cumhuriyeti örneğinde görüldüğü üzere kamu hizmetlerinin sunumunu iyileştirme potansiyeline sahiptir. 2020 öncesinde ülkedeki birçok kamu çalışanı, ücret ödemelerini alabilmek için çoğu zaman iki güne varan uzun yolculuklar yapmak zorunda kalıyordu. Bu durum, diğer kamu hizmetlerinin verimliliği üzerinde de zincirleme bir etki yaratıyordu. Günümüzde dijital ücret ödemeleri alan kamu çalışanları, sağlanan zaman tasarrufu sayesinde daha yüksek memnuniyet düzeyleri bildirmektedir.²⁷

Dijitalleştirilmiş G2P ödemelerinin vatandaşlar için sağladığı kolaylıklar

Zaman kazandırır

Maliyeti azaltır

Daha fazla esneklik sağlar

Kaynak: Dünya Bankası G2Px.

Ekonomik güçlenme

G2P ödemelerinin dijitalleştirilmesinin sağladığı ek faydalardan biri, yararlanıcıları güçlendirme kapasitesidir. Dijital ödemeler, bireyleri ilk kez bir finansal kurumda hesap açmaya teşvik eder; bu da finansal okuryazarlığı ve tasarruf alışkanlıklarını geliştirerek nakitle ilişkili yoksulluk primini azaltmaya katkı sağlar.

CGAP çalışmalarına göre, dijital G2P ödemelerinde fonların anında nakde çevrilmesi program ilerledikçe azalır; özellikle odak, yalnızca hesap erişiminden finansal hizmetlerin etkisini en üst düzeye çıkarmaya kaydığında bu azalma daha belirgindir.²⁸

Babasına online ödemede yardım eden kız.

Mastercard’ın üyesi olduğu CALP Ağı da bu eğilimi gözlemlemiştir.²⁹ Ağ, insani Nakit ve Kupon Yardımı’nın (CVA) etkisini artırmak için çalışır ve global ölçekte CVA’nın büyük bölümünü uygulayan 90’dan fazla kuruluştan oluşur. CALP, Kolombiya’da uygulanan Compensación del IVA programının yararlanıcıların finansal sağlığı üzerindeki etkisini değerlendiren bir Innovations for Poverty Action raporuna (³⁰) dikkat çekmiştir. Mart–Kasım 2020 arasında hedef kitlede mobil para hesaplarının kullanımı %43 artarak dijital finansal hizmetlerin benimsenmesinin ve erişimin genişlediğini göstermiştir.³¹

CALP: İnsani Nakit ve Kupon Yardımı yoluyla bireyleri güçlendiriyor

Birleşmiş Milletler kuruluşları, ulusal ve uluslararası STK’lar, araştırmacılar, bağışçı hükümetler, özel sektör ve Kızılhaç/Kızılay Hareketi dahil 90’dan fazla üye kuruluş
2022 yılında küresel ölçekte insani Nakit ve Kupon Yardımı kapsamında 7,9 milyar ABD doları dağıtıldı; bu, 2015’e kıyasla yaklaşık %500’lük bir artıştır.
7,9 milyar ABD doları, uluslararası insani yardımın (IHA) %21’ine karşılık gelmektedir. CVA’nın mümkün ve uygun olduğu durumlarda kullanılması halinde, uluslararası insani yardımın %30–50’sini oluşturabilir.

Kaynak: CALP.

Dünya Bankası Grubu ve CGAP’ın 2021’de Zambiya’da yaptığı analiz, G2P ödemelerinde yararlanıcı tercihi sunulmasının, tarihsel olarak yeterince hizmet almamış kadınlara hizmet vermek üzere daha fazla finansal hizmet sağlayıcısını çektiğini göstermiştir. Toplumsal Kalkınma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Zambiya Hükümeti tarafından yürütülen Kız Çocuklarının Eğitimi ve Kadınların Güçlendirilmesi Geçim Kaynakları (GEWEL) projesi, hayata geçirildiği günden bu yana ülke genelinde aşırı düşük gelirli kadınların finansal hizmetlere ilişkin farkındalığını artırmış ve bu hizmetlere erişimi genişletmiştir.³² Günümüzde özel sektör, GEWEL hibe ödemelerinin dağıtımına daha istekli yaklaşırken, bazı sağlayıcılar da GEWEL yararlanıcıları gibi düşük gelirli müşterilere özel olarak tasarlanmış ürünler geliştirmektedir.³³

Yıllardır boyunca G2P hesapları, dijital dönüşümün yararlanıcılar açısından anlamlı olmasını sağlamada zorlanmıştır. Kolombiya ve Zambiya örnekleri, zaman içinde dijitalleştirilen G2P ödemelerinin yalnızca kamu otoritelerine değil, vatandaşlara da fayda sağladığını göstermektedir.

Büyümenin itici gücü

Çarpan etkisi

Bu raporda ayrıntılı şekilde ele alındığı üzere, G2P ödemelerinin dijitalleştirilmesinin doğrudan değeri; artan verimlilik, etkinlik ve yararlanıcılar için finansal kapsayıcılığın güçlenmesiyle açıkça ortaya konmaktadır. Buna ek olarak, kamu kurumları için mali kaynakları güçlendirme ve hizmet verdikleri ekonomileri sağlamlaştırma fırsatı sunan daha büyük bir fayda da söz konusudur.

Kartlar, dijital cüzdanlar veya elektronik kuponlar yoluyla dijital G2P ödemelerinin yayılması, daha geniş ekonomiye de fayda sağlar. Sübvansiyonlar, hibeler ve sosyal yardımlar ekonomik faaliyeti canlandırmak, yoksulluğu azaltmak ve sosyal refahı iyileştirmek için tasarlanmıştır. Bu programlar nakit çekimlerini azaltır, dijital işlem sayısını artırır; KOBİ’ler için satış ve gelirleri artırarak fonların ekonomiye yeniden dolaşımına katkı sağlar.³⁴

2022 tarihli bir çalışma, artan dijital ödemelerin finansal kapsayıcılık ve ekonomik büyüme ile ilişkisini incelemiştir. Sonuçlar, finansal kapsayıcılığın Latin Amerika ve Karayipler’de %0,22; MENA’da %0,5; Kuzey Amerika’da %0,26; Güney Amerika’da %0,78 ve Sahra Altı Afrika’da %0,64 oranında büyümeyi hızlandırdığını göstermiştir.³⁵

Boston Consulting Group, dijital ödemelerin yaygınlaşmasının ABD gibi olgun ekonomilerde yaklaşık %1, BAE gibi gelişmekte olanlarda yaklaşık %3 GSYH artışı sağlayacağını; McKinsey ise gelişmekte olan ekonomilerde dijital finansın 10 yılda toplam GSYH’yi %6 artırabileceğini tahmin etmektedir.³⁶ ³⁷

G2P yöneticileri, bu programların toplum genelindeki dönüştürücü potansiyelini görmek için dijitalleşmenin mali faydalarının ötesine bakmalıdır. Dijital G2P ödemeleri, işlemleri şeffaf ve izlenebilir kılarak kayıt dışı ekonominin azaltılmasına yardımcı olur. Bu şeffaflık, vergi kaçakçılığı ve dolandırıcılığı azaltarak kamu gelirlerinin artmasına katkı sağlar. G2P’nin dijital yöntemlere geçmesiyle kamu otoriteleri yasa dışı faaliyetlerle daha etkin mücadele eder ve kamu maliyesini güçlendirir. Artan gelirler ekonomiye yeniden yatırılarak daha dayanıklı büyüme için çarpan etkisi yaratır.

Mastercard’ın 2020 analizine göre, G2P ödemelerinde nakdin payı arttıkça kayıt dışı ekonomi faaliyetleri de artmaktadır.³⁸

Şekil 1

Kayıt dışı ekonomi ile yalnızca nakit ödenen kamu yardımları arasındaki ilişki

Mastercard kayıt dışı ekonomi metodolojisi.

Kaynak: Mastercard adına ThoughtLab araştırması. 2002–2018 döneminde finansal kapsayıcılık, dijital ödeme kullanımı ve kayıt dışı ekonomi etkileşimi analizi. 2020.

Sonuç

Bu dönemde özel sektör ve STK’lar, yatırımlarını ve uzmanlıklarını birleştirerek kamu otoriteleriyle iş birliği içinde inovasyonu teşvik etmeli ve yeni nesil G2P altyapısını birlikte inşa etmelidir. Son yıllardaki kamu kurumları deneyimi ve dijital ödeme altyapısının vatandaş refahını ve kamu hizmetlerini iyileştirme potansiyeline dair uzlaşı, sektörler arası iş birliğini teşvik etmelidir.

“Özel sektör inovasyonu ve ekonomik büyümeyi sürükler. Güçlü iş birlikleri ve bilgi paylaşımı, kamu ödemelerinde sorunları azaltıp verimliliği artırırken güvenliği de güçlendirebilir.”

Nick McDonald NEPO, United Kingdom

Kaynak: Mastercard'ın NEPO ile Ağustos 2024'te yaptığı röportaj.

Pandemi sürecinde oluşturulan geçici acil durum altyapısının ötesine geçerek kalıcı başarıya ulaşabilmek için, hem kamu sektörünün hem de özel sektörün yatırım yapması ve inovasyon geliştirmesi kritik önem taşımaktadır. Bu çaba, kamu yararını önceliklendirmeli ve alanındaki en iyi teknolojilerden yararlanmalıdır. Bu yaklaşım, kullanımı teşvik eden ve herkes için sürdürülebilir, dijital bir ekonomiyi destekleyen ölçeklenebilir ve esnek bir altyapı oluşturmayı hedeflemektedir.

Kamu otoritelerinin kapsayıcı ve verimli bir dijital G2P ödeme mimarisini ileriye taşıyabilmesi için, daha yüksek şeffaflık, güçlendirilmiş idari verimlilik ve genel etkinin artırılmasını sağlayacak gelişen teknolojik çözümlerden yararlanması gerekmektedir. Vatandaşlar da bu inovasyonlardan, daha güçlü finansal kapsayıcılık, daha fazla kolaylık ve ekonomik güçlenme yoluyla fayda sağlayacaktır.

Mastercard olarak, ödemelerin dijitalleştirilmesinin hem kamu hem de vatandaşlar için dönüştürücü bir etki yaratabileceğine ve hepimiz için sürdürülebilir, kapsayıcı ve verimli ekonomik faaliyetin hızlanmasına katkı sağlayacağına inanıyoruz. İş birliği yoluyla, kamu maliyesinin kriz dönemlerinde karşılaştığı zorlukları anlamlı bir değişim için fırsatlara dönüştürebiliriz.

1. Stanford Social Innovation Review. A Crisis is a Terrible Thing to Waste. 10 Temmuz 2010. ↩

2. Dünya Bankası. Yeni Nesil G2P Ödemeleri: Modern G2P Mimarisinin Yapı Taşları, 2022. ↩

3. Dünya Bankası. G2Px: Kamudan Bireye Ödemelerin Dijitalleştirilmesi. ↩

4. Uluslararası Para Fonu. Kamu Mali Yönetiminde Fintech Ödemeleri: Faydalar ve Riskler. 3 Şubat 2023. ↩

5. Lund, Susan. Uluslararası Para Fonu. Bölüm 13: Gelişmekte Olan Ekonomilerde Kamu Ödemelerinin Dijitalleştirilmesinin Değeri. 1 Kasım 2017. ↩

6. Muralidharan, Karthik, Paul Niehaus ve Sandip Sukhtankar. 2016. “Devlet Kapasitesini Güçlendirme: Hindistan’daki Biyometrik Akıllı Kartlardan Elde Edilen Bulgular”; American Economic Review 106 (10): 2895–929. ↩

7. Romanya Devleti, “İade edilmeyen dış fonlar kapsamında sağlanan elektronik sıcak yemek sosyal yardım kartları aracılığıyla sıcak yemek desteğinden yararlanan en dezavantajlı kişi gruplarına yönelik bazı destek önlemleri ile bu yardımların dağıtımına ilişkin düzenlemeleri içeren 115/2020 sayılı Acil Durum Kararnamesi,” 17 Temmuz 2020. Avrupa Yatırımları ve Projeleri Bakanlığı. “Sıcak Yemekler” Programı: Başarılı Bir Uygulama Örneği ↩

8. Mastercard. Ön ödemeli çözümlerle etkili ve kapsayıcı kamu ödemeleri. Mayıs 2024. ↩

9. A.g.e., Avrupa Yatırımları ve Projeler Bakanlığı. “Sıcak Yemekler” programı: Başarılı bir uygulama örneği.” ↩

10. Mastercard ile Posta ve Telgraf Teşkilatı (PTT) röportajı, Haziran 2024. ↩

11. Lund, Susan. Uluslararası Para Fonu. Bölüm 13: Gelişmekte Olan Ekonomilerde Kamu Ödemelerinin Dijitalleştirilmesinin Değeri. 01 Kasım 2017; Dünya Bankası. Yeni Nesil G2P Ödemeleri: Modern Bir G2P Mimarisinin Temel Yapı Taşları, 2022; McKinsey & Company. Global Ödemeler 2016: Belirsiz Dönemlere Karşın Güçlü Temeller. Eylül 2016. ↩

12. Lund, Susan. Uluslararası Para Fonu. Bölüm 13: Gelişmekte Olan Ekonomilerde Kamu Ödemelerinin Dijitalleştirilmesinin Değeri. 1 Kasım 2017. ↩